ZILTE STROKENTEELT

De grond in Zeeland wordt steeds zouter. In Waterdunen gaan verschillende ondernemers aan de slag met het telen van planten en gewassen op de zilte grond. Eén van de zilte teeltpercelen wordt gebruikt door de familie Buijze. Vader Ielco Buijze en zoon Hans Buijze hebben een akkerbouw- en veeteeltbedrijf in Oostburg en gaan nu ook van start met het zilte teelt experiment. In maart 2021 zijn ze begonnen met zilte strokenteelt: 5 langwerpige stroken van gerst, luzerne en koolzaad strekken zich uit over het 1,8 hectare zilte perceel. Eigenlijk is het nog niet echt zilte teelt, want het gewas staat nu nog geplant in een zoete ondergrond. Maar vanaf volgend jaar wordt door middel van een pomp en irrigatiesysteem de grond bevloeid met zout water. En dan begint het experiment pas echt.

Uitdagingen te lijf gaan

Voor Ielco en Hans is het telen van zilte gewassen een uitdaging die ze graag aangaan. Ze zijn één van de eerste akkerbouwbedrijven die - naast hun lopende akkerbouwbedrijf en veeteeltbedrijf - zich gaan specialiseren in zilte strokenteelt. "Met zilte teelt kunnen we iets unieks op de kaart zetten, we kunnen ons onderscheiden van andere akkerbouwbedrijven en tegelijkertijd een bijdrage leveren aan het gehele project. Normaal ga je als akkerbouwer geen kostbare landbouwgrond veranderen in een zilte grond voor een experiment. Maar stichting Het Zeeuwse Landschap bood ons deze kans en stelde de grond beschikbaar. Die kans hebben we aangegrepen”, licht Ielco toe. Van tevoren onderzochten ze welke gewassen het beste op deze ondergrond kunnen groeien. Luzerne, koolzaad en gerst kwamen uit beste uit de test. Hoewel deze gewassen als beste uit de test kwamen blijkt de verzorging van de gewassen nog een uitdaging te zijn. Anders dan bij gangbare akkerbouw mogen ze bij de zilte teelt percelen geen kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen gebruiken. Waterdunen is een beschermd natuurgebied en telen van gewassen gebeurt dan ook op een biologische manier. Hierdoor kan je als landbouwer minder sturen in het proces. Eén van de uitdagingen is bijvoorbeeld het tegengaan van onkruid. Waar je bij een normaal akkerbouwbedrijf met een sproeimachine over het gewas gaat is dat nu niet mogelijk. "We hebben laatst grootschalig onderhoud met de hand uitgevoerd. Maar op een gebied van 1,8 hectare ben je dan best lang bezig," vertelt Hans lachend. "Daarom hebben we geïnvesteerd in een speciale machine. Deze machine snijdt het onkruid tussen het gewas uit. Een voordeel: hij is voor ons akkerbouwbedrijf in Oostburg ook geschikt.”

Vogelverschrikker

Daarnaast kwamen ze nog een andere nieuwe uitdaging tegen. De vele vogels vinden de gewassen ook lekker. Zo wordt de gerst door de duiven helemaal kaal gevreten, de duiven eten alle bladeren tot aan de grond op. Het enige wat dan overeind blijft staan is de stengel. Gerst is van zichzelf een sterk gewas en komt dan weer tot groei, maar heeft de bladeren wel nodig voor zijn ontwikkeling. Doordat de gerst nu niet tot volle bloei kom zal de opbrengst mager zijn verwacht Ielco. “Dat is jammer, want gerst kan tegen een bepaalde mate zout en we zijn benieuwd naar wat het oplevert. Ook de teelt van koolzaad loopt achter door de vele vogels. De oogst van koolzaad levert daarentegen wel een dubbele winst op, namelijk veevoer voor de koeien en olie. Het zaad wordt geperst en daar komt olie uit. Deze olie lijkt een beetje op raapzaad olie, en dat is een van de gezondste oliën om te gebruiken." Hoe ze nu de vogels te lijf gaan? “We hebben de ouderwetse manier geprobeerd, door een vogelverschrikker neer te zetten” vertelt Ielco. Dat werkte maar voor even, maar we zoeken weer verder naar een nieuwe manier. Immers met een innovatief project als dit blijft het experimenteren en uitproberen.”

Een duurzaam product uit Waterdunen

De zoogkoeien uit het veeteeltbedrijf mogen als eerste van de oogst van het gerst, koolzaad en luzerne proeven. Ielco en Hans houden koeien volgens het 2 sterren Beter Leven keurmerk. Dit houdt in dat de zoogkoeien extra veel leefruimte hebben, stro en aantal dagen per jaar naar buiten gaan. Dat proef je uiteindelijk terug in het vlees. De heren willen nu proberen om te kijken of de zilte veevoeding ook iets in de smaak van het vlees kan veranderen. Op korte termijn is de oogst van de zilte teelt dan ook bedoeld voor veevoer voor de koeien. Het voordeel hiervan is dat ze een gegarandeerd afzet kanaal hebben, ongeacht of de oogst meevalt of juist tegenvalt. Daardoor hoeft er ook niet perse een bepaalde omzet gedraaid te worden en lopen zij minder risico met het experiment. Op langer termijn zouden ze graag de oogst fifty-fifty willen verdelen. Een deel gaat richting de veehouderij en de rest wordt aan de consument verkocht. De ambitie van vader en zoon is om – naast een stuk nieuwe kennis en ervaringen – een mooi product op de kaart te zetten. Oftewel een product wat rechtstreeks uit Waterdunen komt oftewel een stukje vlees waarin Waterdunen terug te proeven is. Het liefste allebei. Dat laatste is natuurlijk nog af te wachten, maar de heren hebben goede hoop. Een andere ambitie is om samen met de buurman – Nick Sinke – een samenwerking op te zetten. “We zijn benieuwd hoe je zilte kruiden kunt toevoegen aan het veevoer en wat voor uitwerking dat heeft. Enerzijds kun je zo nog meer de smaak van het vlees beïnvloeden, anderzijds kun je het dierenwelzijn en de gezondheid van de koeien daarmee vergroten. Zo is er een bepaald zeewier wat de enzymen in het spijsverteringskanaal van de koeien onderdrukt. Dit is niet alleen beter voor de gezondheid, maar ook de productie van methaan komt minder op gang. En dat heeft weer een milieu voordeel, aangezien deze stof schadelijk is voor het milieu. We willen niet alleen op een duurzame en milieuvriendelijk verantwoorde manier produceren, maar ook voor onze dieren zorgen."

Waterdunen heeft zijn charmes

Dan volgt natuurlijk als afsluiting van het gesprek de meest beruchte vraag "Hoe denken de heren over het gebied Waterdunen?" Hans beantwoord deze vraag zonder schroom: “In eerste instantie toen we van het plan hoorden, zo een 10 tot 15 jaar geleden, waren wij net zo als elke boer hier in de regio tegen de ontwikkelingen. Er ging tenslotte vruchtbare landbouwgrond verloren en zo was Waterdunen maar niks. Maar als je nu kijkt is Waterdunen zo goed als af en zie je een fantastisch gebied liggen. Het is een toevoeging voor de gehele regio, er kunnen meer toeristen en andere geïnteresseerden naar de regio komen. Daarnaast stimuleert de Zilte teelt in Waterdunen ook een betere connectie tussen de agrarische sectoren en toeristen, wat een positief imago aan de sector kan geven. En als je dan ook nog eens ziet hoeveel vogels er zitten te broeden in Waterdunen, is het met recht iets unieks te noemen."