Waterstanden in Waterdunen: steeds een stapje verder

Sinds de getijdenduiker is geopend en zeewater Waterdunen binnenkomt, is getest met het binnenlaten van het water. De getijdenduiker is een uniek stukje techniek. Wat op de tekentafel is bedacht en berekend, is nu in de praktijk uitgebreid getest. Dit heeft veel inzicht opgeleverd. De resultaten zijn positief, maar een optimalisatie is nog wel nodig. In de tussentijd heeft het gebied zich al ontwikkeld en worden de vogeleilanden al druk bezocht.

Eerste resultaten

In de testfase lag de nadruk op de stroomsnelheid van het water rond de getijdenduiker, de stenen oeverbekleding, de bediening van de duiker en natuurlijk de waterstanden en het gehele gebied Waterdunen. De eerste maanden zijn de stroomsnelheden getest en gemonitord. Er is gekeken of de stenen aan de binnenkant (inlaatkreek) en aan de buitenkant (Killetje Buiten) bleven liggen bij verschillende stroomsnelheden. Ook is getest of alle sensoren op de juiste plaats zijn bevestigd en of ze de juiste informatie doorgeven. Dat is zeer belangrijk voor de bediening van de schuiven. Daarnaast is met diverse waterstanden getest of de kreken en randen op de goede hoogte zijn aangelegd. In eerste week werden nog een paar oude drainagebuisjes ontdekt aan de randen van het gebied waardoor een klein beetje water lekte in de omliggende sloot. Deze zijn verwijderd en dichtgemaakt. Ook is gekeken of de vogeleilanden op de juiste hoogte liggen. Zoals de bedoeling is, lopen ze bij springtij onder. Dat is belangrijk om de eilanden vrij te houden van begroeiing. Dat is aantrekkelijk voor visdieven en sterns die graag op kale gronden broeden. In het broedseizoen wordt de getijdenduiker zo ingesteld dat de eilanden niet onderlopen.

Tegelijkertijd met het uitvoeren van deze testen heeft er een onderzoek plaatsgevonden naar de getijdenduiker om te bepalen of deze voldoet aan de waterveiligheidseisen. Hierbij is bijvoorbeeld ook gekeken naar de gevolgen indien de getijdenduiker zou falen.

Getijdenduiker stromend water inlaatkreek
Uitstromend water Killetje Buiten

Op basis van de testen die zijn uitgevoerd in het veld en het onderzoek is een maatregelenpakket voorgesteld om de getijdenduiker te optimaliseren. Dit om ervoor te zorgen dat de getijdenduiker goed kan worden beheerd, zorgt voor voldoende getij in het gebied en voldoet aan de wettelijke eisen op het gebied wat waterveiligheid.

Hoe nu verder?

Op dit moment worden maatregelen uitgewerkt om de getijdenduiker te optimaliseren. In de tussentijd zitten we niet stil in het gebied. Eerst was er dagelijkse bediening, onder volledig toezicht, waarbij de schuiven steeds dicht gingen en voor langere tijd een bepaalde waterstand voorkwam in het gebied. Nu wordt gewerkt met vaste schuifstanden voor een hele week en per weekend die door de medewerkers van het waterschap vooraf worden ingesteld. De waterstanden vallen altijd binnen de veilige marge. Hiermee is er nu dag en nacht gedempt getij. Met de schuiven op een kier halen we nog niet het uiteindelijke beeld van Waterdunen, omdat het getijdeverschil nog niet groot genoeg is. Niet alle slikgebieden zullen bijvoorbeeld overstromen en de laagste waterstanden worden nog niet bereikt. Die variatie met springtij en doodtij is belangrijk voor de ontwikkeling van het foerageergebied voor de vogels. De ouders broeden alleen op de eilanden als ze het eten voor hun jongen in de buurt kunnen vinden.

Overige werkzaamheden

Waterdunen is al ver gereed, maar nog niet af. Werkzaamheden die de Provincie Zeeland nog moet uitvoeren zijn de aanleg van de wandelpaden met bebording, de inrichting van de boulevard, enkele duinovergangen voor de camping en de inrit voor auto’s die straks naar het recreatiepark gaan. Ook de andere partijen in het gebied zitten niet stil. Recreatieondernemer Molecaten gaat het recreatiepark inrichten. Stichting Het Zeeuwse Landschap zal op verschillende plekken in het gebied nog werkzaamheden doen, zoals de aanleg van het informatiepunt Welkom in Waterdunen. De parkeergelegenheid voor Welkom in Waterdunen wordt door gemeente Sluis aangelegd aan de zuidkant van de Puijendijk.

In het project Waterdunen komen kustversterking, natuurontwikkeling en recreatie samen. Via een innovatief bouwwerk in de dijk, de getijdenduiker, stroomt Westerscheldewater het gebied Waterdunen in- en uit. De duiker zorgt voor een gecontroleerde en gedempte getijdenbeweging (eb en vloed), waardoor zich zilte natuur kan ontwikkelen in het gebied achter de dijk. In september 2019 is begonnen met het testen van de duiker en stroomt water in en uit Waterdunen.